Nicolaaskerk Dwingeloo

Overweging

In de omgang - Een bevrijdende lach

In het huis van de hertogin ontmoet Alice een Chinese kat die tegen haar grijnst, van het ene oor tot het andere. Als ze later het bos inloopt, zit de kat op een boomtak. Ze vraagt hem de weg en hij vertelt hoe ze bij de Maartse Haas en de Hoedenmaker kan komen. Na het gesprekje met de kat verdwijnt deze heel langzaam, te beginnen met het puntje van zijn staart. Het laatste wat verdween was zijn grijns, die nog een poosje bleef hangen toen de rest al weg was. ‘Ik heb vaak een kat zónder grijns gezien’, zei Alice. ‘Maar nog nooit een grijns zonder kát. Dat is het gekste wat ik ooit in mijn leven gezien heb!’

Ik moet aan dit verhaal denken als het wonder van Pasen tot een ‘doorbraak van geloof’ wordt gereduceerd en het lege graf als ‘sprookjestaal’. Als ik de theologen die niet meer in het ‘wonderland’ kunnen geloven goed begrijp, gaat het in de opstandingsverhalen om de betekenis van Jezus’ leven en sterven. Maar als Pasen geen handtastelijke werkelijkheid was, dan is het Paasevangelie een grijns zonder kat.

De overpriesters en Farizeeën vragen Pilatus of hij soldaten bij het graf wil zetten om te voorkomen dat Jezus’ discipelen het dode lichaam zouden stelen. Ze begrepen al te best dat de aanwezigheid van Jezus’ lichaam zijn discipelen zou verhinderen het gerucht te verspreiden dat Hij was opgestaan. Maar op de Paasmorgen blijven de soldaten nergens met hun dwaze opdracht. Ze worden als lijken, terwijl Jezus’ lichaam nergens meer te vinden is. ‘Hij is opgewekt’: de dood heeft de genadeslag gekregen. Zijn grafsteen vertelt niet het verhaal van een dode, maar van de Levende. ‘Ten derde dage opgewekt naar de Schriften’, schrijft de apostel en hij noemt rissen ooggetuigen. Jezus’ opstanding is een historisch bevrijdingsoffensief dat de uiterlijke gestalte van deze wereld niet ongemoeid laat. De profeten hebben zich niet vergist, maar toekomst voorzien. En die is al begonnen!

God heeft zich achter de machteloze man uit Nazareth geplaatst en zo is Hij de ‘Eersteling’ geworden die de dood voorgoed achter zich gelaten heeft. In zijn leven zet de uittocht uit het angstland van dood en onderdrukking zich beslissend voort. Mensen die Hem ontmoet hebben laten dood en graf achter zich en vluchten het leven in. Ze blijven niet passief op de ondergang van de wereld wachten, zoals een Jona. Ze laten zich ook niet rekruteren bij de legers die kerkhoven in stand moeten houden. Ze geloven niet in een overwinning die slechts ‘geestelijk’ is. Een opstanding zonder leeg graf, een grijns zonder kat, dat is een God zonder geschiedenis.

Zeker, als het gaat over het ‘hoe’ van de opstanding, dan begin ik net zo te stamelen als de eerste getuigen. Dát Jezus lichamelijk is opgestaan klinkt echter door op alle bladzijden van het Nieuwe Testament als een bevrijdende lach. Alle psalmen met de ‘waaroms’ en het klagen van de verdrukten nam Hij mee in zijn graf en bracht ze aan het licht als nieuwe liederen, boordevol opstanding!

Alleen zingend en lofprijzend ademen we opstanding, breken we uit de begoocheling van het gesloten wereldbeeld.

Ds. Daan Bargerbos